بهترین زمان برای امتحان: چرا حوالی ظهر شانس قبولی بیشتر است؟
پژوهشی در دانشگاه مسینا نشان داد که شانس قبولی در امتحانات شفاهی در ساعات نزدیک به ظهر (۱۱ صبح تا ۱ بعدازظهر) بیشتر است. تحلیل ۱۰۴,۵۵۲ امتحان شفاهی نشان داد که نرخ قبولی در این ساعات به اوج میرسد و در اوایل صبح یا اواخر بعدازظهر کاهش مییابد. این الگو، که به ریتمهای بیولوژیکی مرتبط است، ممکن است برای مصاحبههای شغلی نیز صدق کند. عوامل دیگری مانند استرس یا عادات خواب نیاز به بررسی بیشتر دارند.
آیا زمان برگزاری امتحان میتواند بر موفقیت شما تأثیر بگذارد؟ پژوهشی جدید نشان میدهد که پاسخ این سؤال مثبت است. اگر امتحان شفاهی شما حوالی ظهر برنامهریزی شده باشد، احتمال موفقیتتان بیشتر است. این مطالعه که در مجله «پیشگامان روانشناسی» منتشر شده، نشان میدهد که زمانبندی امتحانات، بهویژه در ساعات نزدیک به ناهار، نقش مهمی در نتایج آنها ایفا میکند.
تأثیر زمان بر عملکرد امتحانی
دانشمندان دانشگاه مسینا در ایتالیا، با تحلیل دادههای بیش از ۱۰۴ هزار امتحان شفاهی انجامشده بین اکتبر ۲۰۱۸ تا فوریه ۲۰۲۰، به نتایج جالبی دست یافتند. این پژوهش، که توسط پروفسور «کارملو ماریو ویکاریو»، مدیر آزمایشگاه علوم اعصاب اجتماعی-شناختی دانشگاه مسینا، هدایت شد، نشان داد که شانس قبولی در امتحانات شفاهی در ساعات نزدیک به ظهر (حدود ساعت ۱۱ صبح تا ۱ بعدازظهر) به اوج خود میرسد. در مقابل، امتحانات برگزارشده در اوایل صبح (۸ یا ۹ صبح) یا اواخر بعدازظهر (۳ یا ۴ بعدازظهر) با احتمال قبولی کمتری همراه بودند.
این مطالعه که در نشریه «ساینس دیلی» نیز بازتاب یافت، الگویی زنگولهای در نرخ قبولی نشان داد که اوج آن در میانه روز بود. به گفته ویکاریو، «نتایج امتحانات بهصورت سیستماتیک در طول روز تغییر میکنند و ساعات نزدیک به ظهر بهترین زمان برای عملکرد موفق هستند.»
الهام از رفتار قضات
ایده این پژوهش از مطالعات قبلی در حوزه تصمیمگیری الهام گرفته شده است. پژوهشی در سال ۲۰۱۱ که در مجله «پیانایاس» منتشر شد، نشان داد که قضات پس از استراحت برای صرف غذا یا در ابتدای جلسات، احتمال بیشتری برای صدور احکام مساعد دارند. این پدیده که به «اثر گرسنگی» معروف است، نشان میدهد که وضعیت جسمانی و روانی تصمیمگیرندگان، مانند گرسنگی یا خستگی، میتواند بر قضاوت آنها تأثیر بگذارد. پژوهشگران دانشگاه مسینا تصمیم گرفتند بررسی کنند آیا این الگو در امتحانات شفاهی دانشگاهی نیز صدق میکند.
آنها دادههای امتحانات شفاهی ۱,۲۴۳ واحد درسی را که توسط ۶۸۰ ممتحن ارزیابی شده بود، بررسی کردند. هر امتحان شفاهی معمولاً ۱۰ تا ۳۰ دقیقه طول میکشید و نمرات بهصورت آنی تعیین میشدند. این امتحانات به دلیل ماهیت غیرقابلپیشبینی و اهمیتشان در پیشرفت تحصیلی، برای دانشجویان بسیار استرسزا بودند. نتایج نشان داد که تنها ۵۷ درصد از امتحانات با موفقیت به پایان رسیدند، اما شانس قبولی در ساعات نزدیک به ظهر بهطور قابلتوجهی بالاتر بود.
ارتباط با مصاحبههای شغلی
جالب اینجاست که یافتههای این پژوهش تنها به امتحانات شفاهی محدود نمیشود. با توجه به شباهتهای ساختاری بین امتحانات شفاهی و مصاحبههای شغلی، پژوهشگران معتقدند که این نتایج میتوانند برای موقعیتهای استخدامی نیز کاربرد داشته باشند. ویکاریو میگوید: «ما معتقدیم این الگو میتواند به فرآیندهای ارزیابی دیگر، مانند مصاحبههای شغلی، تعمیم یابد. بررسی تأثیر زمانبندی بر تصمیمات استخدامی میتواند به درک بهتر انصاف و نتایج این فرآیندها کمک کند.»
نقش ریتمهای بیولوژیکی
پروفسور «آلسیو آوانانتی» از دانشگاه بولونیا، یکی از نویسندگان این پژوهش، تأکید میکند که ریتمهای بیولوژیکی بدن نقش مهمی در این پدیده دارند. این ریتمها، که توسط ساعت داخلی بدن در هسته فوق کیاسمایی مغز تنظیم میشوند، فعالیتهایی مانند خواب، بیداری، دمای بدن و ترشح هورمونها را کنترل میکنند. عواملی مانند نور، عادات غذایی و زمانبندی خواب میتوانند این ریتمها را تقویت یا مختل کنند. به گفته آوانانتی، «این یافتهها نشان میدهند که ریتمهای بیولوژیکی، که اغلب در تصمیمگیریها نادیده گرفته میشوند، میتوانند نتایج ارزیابیهای مهم را بهطور نامحسوس تحت تأثیر قرار دهند.»
محدودیتها و نیاز به پژوهشهای بیشتر
پروفسور «مسیمو موچیاردی»، نویسنده ارشد این مطالعه، خاطرنشان میکند که اگرچه سطح دشواری امتحانات در این پژوهش کنترل شده بود، عوامل دیگری مانند عادات خواب، سطح استرس یا ساعت زیستی دانشجویان و ممتحنان در دسترس نبودند. او پیشنهاد میدهد که مطالعات آینده با استفاده از دادههای فیزیولوژیکی یا رفتاری، مانند ضربان قلب یا الگوهای خواب، میتوانند مکانیسمهای پشت این پدیده را بهتر توضیح دهند.
نتیجهگیری: بهترین زمان برای امتحان
این پژوهش نشان میدهد که زمانبندی امتحانات میتواند تأثیر قابلتوجهی بر موفقیت دانشجویان داشته باشد. ساعات نزدیک به ظهر، زمانی که نه دانشجو بیش از حد سیر است و نه ممتحن گرسنه، بهترین فرصت برای قبولی در امتحانات شفاهی است. این یافتهها نهتنها برای دانشجویان، بلکه برای برگزارکنندگان امتحانات و حتی مدیران استخدام نیز پیامدهای مهمی دارد. برنامهریزی امتحانات و مصاحبهها در زمانهای مناسب میتواند به بهبود عملکرد و انصاف در ارزیابیها کمک کند.
